Author :
Abstract
Bu çalışma, dijital dönüşüm süreci ve Endüstri 5.0 yaklaşımı çerçevesinde gri yakalı çalışanların işgücü piyasasındaki konumunu, rollerini ve örgütsel yapılardaki işlevlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Sanayi devrimleri boyunca üretim sistemleri, çalışma biçimleri ve emek süreçleri sürekli olarak dönüşmüş; özellikle otomasyon, yapay zekâ, büyük veri ve dijital teknolojilerin yaygınlaşmasıyla birlikte geleneksel mavi ve beyaz yaka ayrımı giderek yetersiz hale gelmiştir. Bu dönüşüm ortamında, hem teknik hem bilişsel hem de yönetsel becerileri bir arada kullanabilen gri yakalı çalışanlar, üretim ile yönetim süreçleri arasında köprü kuran stratejik aktörler olarak öne çıkmaktadır. Araştırma kapsamında, 2009–2025 yılları arasında yayımlanmış, dijitalleşme, otomasyon ve işgücü piyasası ilişkisine odaklanan ulusal ve uluslararası akademik çalışmalar sistematik literatür taraması yöntemiyle analiz edilmiştir. Literatürde gri yakalı çalışanlar; hibrit aktörler ve yüksek teknoloji süreçlerinde kritik roller üstlenen uzman teknisyenler olarak tanımlanmaktadır. Araştırmada dijitalleşmenin rutin ve standart işleri giderek ikame ettiğini, buna karşılık teknik ve bilişsel yetkinlikleri birlikte barındıran çalışanlara yönelik talebin arttığını ortaya koymaktadır. Gri yakalı çalışanlar, üretim süreçleri ile yönetim kademeleri arasında bağlayıcı rol üstlenmelerine rağmen, çoğu zaman insan kaynakları politikalarında ikincil bir konumda değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda çalışma, Endüstri 5.0’ın insan odaklı yaklaşımı temelinde, gri yakalıları merkeze alan, yaşam boyu öğrenmeyi destekleyen ve sürdürülebilir istihdamı güçlendiren bütüncül insan kaynakları yönetimi stratejilerinin geliştirilmesinin kritik bir gereklilik olduğunu vurgulamaktadır.
Keywords
Abstract
This study aims to examine the position of gray-collar workers in the labor market, their roles, and their functions within organizational structures within the framework of digital transformation and Industry 5.0. Throughout industrial revolutions, production systems, working methods, and labor processes have continuously transformed; particularly with the proliferation of automation, artificial intelligence, big data, and digital technologies, the traditional blue-collar and white-collar distinction has become increasingly inadequate. In this environment of transformation, gray-collar workers, who can use technical, cognitive, and managerial skills together, are emerging as strategic actors who bridge the gap between production and management processes. Within this scope of the research, national and international academic studies published between 2009 and 2025 that focused on the relationship between digitalization, automation, and the labor market were analyzed using a systematic literature review method. In the literature, gray-collar workers are defined as hybrid actors and expert technicians who play critical roles in high-tech processes. The research reveals that digitalization is increasingly replacing routine and standardized tasks, while the demand for workers possessing both technical and cognitive competencies is rising. Despite their pivotal role in bridging production processes and management tiers, gray-collar workers are often relegated to a secondary position in human resource policies. In this regard, the study emphasizes the critical necessity of developing comprehensive human resource management strategies that center on gray-collar workers, support lifelong learning, and strengthen sustainable employment, based on Industry 5.0's human-centered approach.
