Author :
Abstract
Hedonik ve faydacı tüketim özellikle 1980’li yıllardan itibaren pazarlama, psikoloji, perakendecilik ve tüketici davranışı gibi alan literatürlerinde önemli bir araştırma konusu olarak ele alınmaktadır. Uluslararası literatürde bu iki kavrama ilişkin çeşitli literatür analizleri bulunmakla birlikte, ulusal literatürde bu alanda bibliyometrik temelli incelemelerin sınırlı kaldığı görülmektedir. Bu çalışmada hedonik ve faydacı tüketimle ilgili Web of Science (WoS) veri tabanında 2019-2025 yılları arasında yayımlanmış 177 çalışma bibliyometrik bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Çalışmalar tanımlayıcı göstergeler yanında tematik dağılım, kullanılan araştırma yöntemi, birlikte çalışılan konular vb. kategorilerde incelenmiştir. Bulgular, faydacı tüketime kıyasla hedonik tüketimin baskın bir araştırma konusu olduğunu, haz, duygu ve deneyim odaklı tüketim davranışlarının ilgili araştırma gündemini belirgin şekilde yönlendirdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca çalışmaların büyük ölçüde nicel yöntemlerle yapıldığı, dijital dünyadaki gelişmelerin araştırma kapsamlarına dahil edildiği ve hedonik ve faydacı tüketim araştırmaları arasında sıklıkla çalışılan konular açısından hem benzerliklerin hem de farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Bulgular ilgili literatürün mevcut yapısına dair temel bir görünüm ortaya koymuş, sonuç bölümünde gelecekteki araştırmalar için öneriler sunulmuştur.
Keywords
Abstract
Hedonic and utilitarian consumption have been widely examined as important research topics in the fields of marketing, psychology, retailing, and consumer behavior, particularly since the 1980s. While various literature reviews addressing these two concepts exist in the international literature, bibliometric-based analyses in the national literature remain relatively limited. Accordingly, this study employs a bibliometric approach to analyze 177 academic studies on hedonic and utilitarian consumption published in the Web of Science (WoS) database between 2019 and 2025. The analysis examines descriptive indicators as well as thematic distributions, research methods employed, and frequently associated research topics. The findings reveal that hedonic consumption constitutes a more dominant research focus compared to utilitarian consumption, with pleasure-, emotion-, and experience-oriented consumption behaviors playing a central role in shaping the research agenda. In addition, the results indicate that the reviewed studies predominantly rely on quantitative methodologies, increasingly incorporate developments in the digital environment, and display both convergences and divergences in terms of frequently examined topics between hedonic and utilitarian consumption research. Overall, the findings provide a comprehensive overview of the current structure of the literature and offer directions for future research, which are discussed in the concluding section.
